Kaynak işi; UV ışın, sıcak metal sıçraması, duman ve yangın riski içerir. Kişisel koruyucu donanım (KKD) ve atölye düzeni bazı kuralları olmadığı zaman ciddi yaralanmalara yol açar.

İSG açısından kaynakçılık, atölye işlerinin en yüksek risk skorlu kalemlerindendir. Doğru KKD ve standart prosedürler ile bu risk operasyonel seviyeye düşürülebilir.

Zorunlu KKD'ler

  • Otomatik kararma maskeli kaynak başlığı: EN 379 uyumlu, kararma değeri en az DIN 9-13 arası ayarlanabilir.
  • Kaynak eldiveni: Deri (bizon, dana), uzun manşetli, EN 12477 standardında.
  • Kaynak önlüğü/kollu önlük: Sıçramayı durduran ısıya dayanıklı deri.
  • Çelik burunlu güvenlik ayakkabısı: S3 sınıfı, yağa-sıcaklığa dayanıklı taban.
  • Solunum maskesi: Kapalı alanda P3 filtreli; özellikle paslanmaz çelik (krom-VI riski) ve galvanizli sac (çinko humması) kaynaklarında zorunlu.
  • Kulak tıkacı / kulaklık: 85 dB üstü ortamda zorunlu (plazma kesme, taşlama vs.).

Atölye Düzeni

  • Yangın söndürücü: Her 200 m²'de en az bir 6 kg ABC sınıfı, en yakın 15 m mesafede.
  • Yanıcı malzeme: Ahşap, kâğıt, çözücü, oksijen tüpü → kaynak alanından en az 10 metre uzakta.
  • Duman emme: Çalışma noktasında lokal egzoz sistemi (point extraction) en etkili çözüm; genel havalandırma yetersiz kalabilir.
  • Aydınlatma: 500 lüksten az olmamalı; karanlıkta çalışma kaza riskini ikiye katlar.
  • Zemin: Kaymayı önleyen, yağa dayanıklı, kıvılcım-darbe dayanımı yüksek olmalı.

Sık İhmal Edilen 5 Risk

  1. UV ışın: Maskesiz 1 saniye bakmak bile "ark gözü" denilen yanmaya yol açar. 24-48 saat çok ağrılı bir konjonktivit yaşanır.
  2. Yandaki çalışana çarpma: Kaynak ışığı 50 metreye kadar göze zarar verebilir. Çevredekilerin de korumalı olması gerekir.
  3. Galvanizli sac: Çinko humması (metal fume fever) — soğuk algınlığına benzeyen ama tetiklenmiş zatürre belirtileri verir.
  4. Tüplü sistem: Argon/CO₂ tüpleri sabitlenmemiş ise düşüp valf kırılabilir; tüp roket gibi fırlar.
  5. Elektrik çarpması: Nemli ortam + topraklamasız kablo = ölümcül risk. Kuru çalışma platformu ve kontrollü topraklama kritik.

Yangın Önleme Kuralı

Kaynak veya kesim işlerinden sonra en az 30 dakika sahada nöbet tutun. Sıçrayan kıvılcım gözle görülmeyen bir yere düşüp yarım saat sonra tutuşabilir; özellikle ahşap palet, taliıv tozu, izolasyon malzemesinde gizli yangınlar başlar.

İSG yatırımı, üretim verimini değil; kazaya bağlı duruş ve hukuki yükü azaltır. Bir tek olay, yıllık KKD bütçesinin onlarca katına mâl olur.